नेपाली सेयर बजारमा रौनक आएको छ। लामो समयदेखि सुस्ताएको बजारले निराश बनेका लगानीकर्तामा केही उत्साह थपेको छ। सेयर बजार उच्चबिन्दुमा रहेर एकहजार एकसय ७५ को बिन्दुमा लगानी गरेका लगानीकर्ताले तीनसयको हाराहारीमा नेप्से आइपुग्दा आˆनो लगानीको झण्डै ७० प्रतिशतसम्म गुमाएका थिए। बजार यस्तो अवस्थामा आउँदा पनि सरकारले उचित ध्यान नदिएको भन्दै लगानीकर्ता आन्दोलनको मनस्थितिमा पुगेका बेला बजार एकाएक बढ्नुले लगानीकर्तालाई राहत पुगेकोे छ भने सरकारले पनि आन्दोलनको अवस्था झेल्नुपर्ने स्थितिको सामना गर्नुपर्ने वातावरण सिर्जना नहुने देखिएको छ। लगानीकर्ताले बजारको दीर्घकालीन सुधारका लागि उठाएका जायज माग भने सम्बोधन गर्नुपर्ने नै छ। सेयर बजारको सुधारका लागि केन्द्रीय निक्षेप प्रणाली -सीडिएस) तत्काल लागू गर्नुपर्ने, सेयर कर्जामा खुकुलो पन ल्याउनुपर्ने, सेयरमा हुने लगानीलाई प्राथमिक कर्जाभित्र राखेर सस्तो दरको कर्जा उपलब्ध हुनुपर्ने, गैरआवासीय नेपालीको लगानी आकषिर्त गर्न तत्काल अर्थपूर्ण कार्यक्रम ल्याउनुपर्ने, म्युचुअल फण्डमार्फत बजार सेयर खरिद गर्ने वातावरण निर्माण तत्काल गर्नुपर्ने, नियमनकारी निकायको भूमिका चुस्तदुरुस्त बनाउनुपर्ने, सेयर बजारमा संस्थागत लगानी भित्र्याउन विशेष व्यवस्था गर्नुपर्ने जस्ता विषयको सुधार गर्न अब सरकारले ढिलो गर्न नहुने देखिएको छ।
बजारमा हाल भएको बढोत्तरीले अवस्थामा केही राहत पुगेकोे छ। ०६८ सालको अन्तिम तिरको कारोबारले बजार माथि जाने संकेत दिएको सेयर बजारमा नयाँ वर्ष ०६९ को पहिलो दिनको कारोबारमा नै करिब १७ दशमलब ४१ अङ्कको ठूलो बढोत्तरी आएको मात्र नभएर बजार एकाएक बढेकोले सर्किट ब्रेकर लगाउनुपर्ने अवस्था आएको थियो। त्यसैगरी दोस्रो दिनमा सर्किट ब्रेकर लगाउनुपर्ने अवस्था आएर नेप्से पाँच दिनभित्रै ३३७ को अङ्क पार गरिसकेको छ भने बजार बढ्ने क्रम जारी छ। सेयर बजार न्यूनतम बिन्दु २९२ को अवस्थामा आएर साता अघिसम्म मात्र तीनसयको हाराहारीमा रहेका बेला अहिले भने बजारमा सुधारले निरन्तरता पाएको छ। विज्ञहरूको दाबीलाई मान्ने हो भने बजारमा आगामी दिन पनि बढोत्तरी निरन्तर रहने सम्भावना प्रबल छ। सेयर बजार बढेका बेला लगानीकर्ताको लोभले काम गर्छ र घटेका बेला डरले काम गर्छ भन्ने कुरालाई मान्ने हो भने नेप्से तीनसयको नजिक आइपुग्दा राम्रो प्रतिफल दिने कम्पनीहरूको बजार मूल्य पनि निकै सस्तो भइसक्दा पनि लगानी गर्न डराएको स्थिति थियो। अब बजार बढ्नथालेपछि नयाँ लगानीकर्ता सेयर खरिद गर्न तँछाड-मछाड गर्ने वातावरणले गर्दा बजारमा माग बढी हुनेभएपछि नेप्से उकालो लाग्ने निश्चित देखिन्छ। बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाले प्रदान गर्ने ऋणको ब्याज दरमा आएको कमी र सेयरका मूल्यमा आएको बढोत्तरीले पुरानो कर्जामा मार्जिन कल आउन समेत बन्द हुने अवस्थाले नयाँ लगानीकर्ता बाहेक पुराना लगानीकर्ताले पनि बजारमा थप लगानी गर्ने निश्चित छ जसले बजार माथि जान मद्दत पुग्छ। त्यसै गरी नेप्सेमा आएको बढोत्तरीका कारण सेयर बिक्री गर्नेको सङ्ख्या न्यून हुनु र माग उच्च हुनुले कारोबार रकम भने सोमबार घटेको देखिएको छ। नेप्सेमा दैनिक औसत दुई करोडको कारोबार हुन पनि गार्हो पर्ने अवस्थाबाट आइतबार पाँच पाँच करोडभन्दा माथिको कारोबार भए पनि सोमबार भने त्यस्तो कारोबार घटेर डेढ करोडको नजिक हुनुलाई सेयर लगानीकर्ता अझै भाउ बढाएर मात्र सेयर बेच्न पर्ख र हेरको अवस्थामा बसेको स्पष्ट देखिन्छ त्यसलाई आगामी दिनमा बजार बढ्ने संकेतको रूपमा हेर्नसकिन्छ।
विगतमा मुलुकको अर्थतन्त्रका परिसूचकाङ्कहरू निकै सकारात्मक बनेका तथ्याङ्क अर्थ मन्त्रालय र नेपाल राष्ट्र बैङ्कले बारम्बार सार्वजनिक गर्दा पनि बजारमा त्यसको खासै सकारात्मक असर पर्न नसकेको स्थिति थियो। वर्तमान अवस्थामा सेयर बजारलाई मुलुकका आर्थिक परिसूचकाङ्कले भन्दा पनि राजनीतिक सङ्क्रमणले गाँजेको कुरा हाल बजारमा आएको सुधारले स्पस्ट भएको छ। लगानीकर्ता नेप्सेमा सूचिकृत कुनै पनि कम्पनीको आर्थिक स्वास्थ्यभन्दा पनि मुलुकको राजनीतिक अस्तव्यस्ततालाई नै नियालेर बसेको अवस्थामा शान्ति प्रक्रियामा आएको सुधारले बजारमा सकारात्मक प्रभाव पारेको प्रस्ट भएको छ। माओवादी पूर्व लडाकूहरूको समायोजना प्रक्रियामा भएको सहमतिले लामोसमयदेखि अड्किएको समस्याको अन्त्य भएको र त्यसले आगामी दिनमा जेठ १४ गतेभित्र नयाँ संविधान आउने कुरा समेत निश्चित झैं बनेकोले पनि बजारमा सुधार आएको हो। बजारमा हाल देखिएको सुधार चार सयको हाराहारीसम्ममा पुग्ने देखिए पनि बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाको वर्चस्व रहेको नेपाली सेयर बजारमा त्यस क्षेत्रका कम्पनीहरूको आर्थिक स्वास्थ्य भने खासै उत्साहजनक नरहेकोले बजार तत्काल चारसयभन्दा माथि जानसक्ने कुरामा भने आशावादी हुनसकिँदैन।
बजारमा हाल केही सुधार देखिने निश्चित बनेका बेला आगामी ३७ दिन -१४ जेठ २०६९) भित्र नयाँ संविधान जारी हुनसकेको अवस्थामा सेयर बजारमा पुनः सुधार आउने र यस वर्ष भित्र सुधार पाँच सयको नजिक पुग्नसक्ने आशा गर्नसकिन्छ। आर्थिक वर्ष ०६८-६९ मा मुलुकका बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाको नाफाको स्थितिमा उल्लेख्य सुधार आउने अपेक्षा भने गर्न नसकिने हुँदा पाँचसयको अङ्कबाट नेप्से उकालो लाग्न भने लामो सयम लाग्ने निश्चित छ।त्र
