Û भन्ने नलागेको होइन। तर, जब उनको आफन्तलाई माओवादीले घाँटी रेटेर हत्या गरे, उनी विचलित भइन्।

उनको विचार मिल्ने साथीहरू एमालेमै रहेकाले उनले अन्तिममा एमाले पार्टीमै लाग्ने निधो गरिन्। संविधानसभा निर्वाचनमा उनी प्रत्यक्ष उम्मेदवार त बन्न पाइनन् तर समानुपातिक तर्फबाट संविधानसभा सदस्यमा छनोट भने भइन्। सभासद् हुँदा उनलाई कतिले 'माननीय' भएको भन्दै बधाइ दिएका थिए। तर, उनलाई 'माननीय' भनेको के रहेछ भन्नेसम्म थाहा थिएन। गाउँमा शान्ता सभासद् भएको खबर चलेपछि त्यो कुरा उनकी आमाको कानमा पनि पुग्यो। उनलाई सभासद् भनेको के हो भनेर सोधिन्। तर, सभासद् कसलाई भन्छन् भन्ने शान्तालाई पनि जानकारी थिएन। सभासद् भनेको काठमाडौँमा बस्ने ठूलो मान्छे, पैसा कमाउने र प्रहरीको बीचमा हिँड्नेसम्म उनलाई थाहा रहेछ। आफ्नी आमालाई उनले त्यही भनेर बुझाइन्। अबिर र माला लगाएर स्वागत गरेको देख्दा उनको श्रीमान्ले पनि 'शान्ता साँच्चिकै ठूलो मान्छे भइछे क्या हो' भन्ठानेछन्।

भूमिहीनको आन्दोलनमा लाग्दा शान्ता गाउँमा एक्लिएकी थिइन्। घर, परिवार, श्रीमान्को सहयोग पाएकी थिइनन्। बोक्सी, चरित्रहीनदेखि लिएर गाउँमा लगाइने सबै आरोप उनले खेपेकी थिइन्। तर पनि उनले हरेस खाइनन्। उनी आफू सभासद् हुनका लागि सङ्घर्ष नगरेको बताउँछिन्। अभियानमा लाग्दै गर्दा पार्टीले मूल्याङ्कन गरेर आफूलाई जिम्मेवारी दिएको उनको बुझाइ छ। जिम्मेवारी पाउँदा उनी खुसीभन्दा बढी दुःखी थिइन्। दुई सन्तानकी आमा, बच्चालाई कहाँ राखेर काठमाडौँ जाने ? उनलाई चिन्ता भयो। काम नगरी साँझ, बिहान बालबच्चाको मुखमा माड नलाग्ने उनको स्थिति थियो। सभासद्ले के गर्दा होलान्, कहाँ बस्दा होलान् भन्ने उनको मनमा खुल्दुली परेछ। सभासद् छनोट भएपछि उनलाई काठमाडौँ आउने खबर गएछ। त्यो पनि हवाईजहाजमा। उनले भूमिहीनको आन्दोलनमा लाग्दाताका एकपटक हवाईजहाजको यात्रा गरिसकेकी रहिछन्। ०६१ सालमा भूमिहीन आन्दोलन चर्केपछि सरकारले वार्ताका लागि बोलाएको रहेछ। उनको सबैभन्दा पहिलो काठमाडौँ आएको र हवाईजहाज यात्राको अनुभव त्यही थियो।

सङ्घर्ष गर्दा जस्तोसुकै काम सजिलो हुने आत्मविश्वास शान्तामा छ। संविधानसभाको अधिकांश विषयमा सहमति जुटे पनि राज्य पुनःसंरचनाकै विषयमा सहमति जुट्न नसकेपछि अन्तमा संविधानसभा नै विघटन भयो। विघटनले आफूहरूले गरेको मिहिनेत सबै खेर गएको उनको दुःखेसो छ। संविधानसभा, संविधान नबनाएर विघटन होला भन्ने उनले कल्पनासमेत गरेकी थिइनन्। भूमिहीनको अधिकार नयाँ संविधानमा सुनिश्चित गराउने जिम्मेवारी उनको काँधमा थियो। त्यो पूरा हुन सकेन। त्यसैले उनलाई निकै पीडा भएको छ। सभासद् पदबाट मुक्त भएपछि उनलाई गाउँ जान समस्या छ। कुन अनुहारले जाने, के भनेर जनतालाई मनाउने चिन्ता छ। यद्यपि, समस्या सभासद्बाट नभई प्रमुख दलका नेताहरूबाट भएको कुरा जनताले बुझेको हुनुपर्छ उनी भन्छिन्। त्यही कुरा लिएर उनी गाउँ जाने तयारीमा छिन्।

चार वर्षसम्म सभासद् भएर काम गर्दा उनले सबैभन्दा राम्रो काम कमैया, कमलरी, हलिया, हरुवा, चरुवा शब्द समितिको प्रतिवेदनमा उल्लेख गरेको सम्भि

mन्छिन्। प्राकृतिक स्रोत र साधन समितिको सभापतिको जिम्मेवारी पनि राम्रोसँग पूरा गरेको उनको ठम्याइ छ। तर, उनले आफूलाई चित्त नबुझेको काम पनि गर्नुपरेको सम्भिmन्छिन्। हदबन्दीभन्दा बढीको जग्गा सरकारले अधिग्रहण गर्दा क्षतिपूर्ति दिनुपर्ने प्रतिवेदनमा आफूले हस्ताक्षर गर्दा उनलाई निकै दुःख लागेको रहेछ। तर, पार्टीविरुद्ध जान नसक्दा आफूले जानीजानी सो कागजमा हस्ताक्षर गरेको उनले सुनाइन्। क्षतिपूर्ति दिँदा धनी झन् धनी र गरिबहरू गरिबकै गरिब हुने कुरा उनलाई थाहा थियो।

संविधानसभा विघटनलाई उनी आफ्नो सन्तानको हत्या गरेको झैँ महसुस गर्छिन्। आफ्नो बच्चालाई दूध चुसाउन नपाएर उनले एक सन्तान गुमाएको दुःख सुनाइन्। संविधानसभाको अवशान पनि त्यस्तै प्रकृतिको रहेको उनको बुझाइ छ। संविधान बनाएर हातमा संविधान लिएर गाउँ जान पाएको भए वातावरण अर्कै हुन्थ्यो तर खाली हात जानुपर्दा निकै उनलाई कठिनाइ भइरहेको छ।