पहिलो अङ्कमै उद्यम तृष्णा
अहिले संसार नै डिजिटल युगमा पौडिरहेको छ । मार्सल म्याक्लुहानले सन् १९६० कै दशकमा ‘विश्वलाई एकै गाउँ हुन्छ’ भन्दा इन्टरनेटको उद्भव नै भएको थिएन ।
अहिले संसार नै डिजिटल युगमा पौडिरहेको छ । मार्सल म्याक्लुहानले सन् १९६० कै दशकमा ‘विश्वलाई एकै गाउँ हुन्छ’ भन्दा इन्टरनेटको उद्भव नै भएको थिएन ।
इन्टरनेटको अन्वेषणले मूर्त रूप लिएसँगै सूचना प्रविधिको विकासले संसारलाई तीनचार दशकयता एउटा गाउँ बनाउँदै छ । पत्रकारिताको मूल मार्ग डिजिटल आयाम बनिरहेको छ । तर पत्रकारिताको आधुनिक स्वरूपका पछाडि लामो इतिहास छ ।
इतिहास अलि पर पुग्दा रोमन सम्राट् जुलियस सिजरले इसापूर्व ५९ मै ‘एक्टा डिउर्ना’ अर्थात् कपडाको तुलका माध्यमबाट सूचना सामग्री प्रकाशनमा ल्याएर राज्यले नागरिकलाई सूचना सार्वजनिक गर्नु पर्छ भन्ने मान्यता आरम्भ गरे । त्यो प्रयास पत्रकारिताको श्रीगणेश नै थियो ।
प्रगति कहिल्यै रोकिन्न । तथापि जर्मन अन्वेषक जोहनेस गुटन वर्गले सन् १४४० मा छाप्ने मेसिनको आविष्कार गर्दासम्म छापाको विकासमा तीव्रता आउन सकेको थिएन । तर छापाको विकासपछि पुस्तक अनि छापा पत्रकारिता मुद्रणले उद्योगको आकार ग्रहण गर्दै गयो । सन् १६०५ मा जर्मनमा पहिलो अखबार ‘रेलेसन’ छापियो । सन् १७०२ मा बेलायतमा ‘डेली कोरान्ट’ छापिन थालेसँगै अखबारी पत्रकारिता व्यापक विस्तार भए पनि दक्षिण एसियामा अखबार प्रकाशन हुन लामै समय कुर्नु परेको देखिन्छ । सन् १७८० मा कोलकताबाट ‘बङ्गाल गजेट’ प्रकाशन भयो । त्यसको सय वर्षपछि (सन् १९०१ मे ६) मात्र बल्ल काठमाडौँमा पहिलो अखबार गोरखापत्र (प्रकाशन हुँदा गोर्खापत्र) छापिएर नेपालमा अखबारी पत्रकारिताको नवीन इतिहास प्रादुर्भाव भयो ।
